សភា​មីយ៉ាន់ម៉ា​ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​យោធា​បាន​អនុម័ត​ច្បាប់​មួយ​នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី២៨ ខែកក្កដានេះ ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​ទោស​ប្រហារជីវិត​ចំពោះ​អ្នក​ដែល​ឃុំខ្លួន ឬ​បង្ខំ​ជនរងគ្រោះ​ដោយ​ហិង្សា​ឲ្យ​ធ្វើការ​នៅ​ក្នុង​មជ្ឈមណ្ឌល​ឆបោក​តាម​អ៊ីនធឺណិត នេះ​បើ​តាម​ប្រធាន​សភា។

លោក Aung Lin Dwe ប្រធាន​សភា​សហភាព​បាន​ឱ្យដឹង​​ថា «សេចក្តីព្រាងច្បាប់​ប្រឆាំង​ការ​ឆបោក​តាម​អ៊ីនធឺណិត» ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​បន្ទាប់​ពី​សមាជិក​សភា​បាន​អនុម័ត​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​សេចក្តីព្រាងច្បាប់​នៅ​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​រួម​គ្នា​របស់​សភា​ជាន់​ទាប និង​សភា​ជាន់​ខ្ពស់​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​អង្គារ​នៅ​រដ្ឋធានី Naypyidaw។

បន្ថែមពីនោះ លោក Aye Chan សមាជិក​សភា​ជាន់​ទាប​បាន​បញ្ជាក់​ប្រាប់ថា «ការ​កាត់ទោស​ប្រហារជីវិត​នៅ​តែ​មាន​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់​ដែល​បាន​អនុម័ត»។

ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសកលឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិតទ្រង់ទ្រាយធំ និងការបោកប្រាស់តាមអ៊ីនធឺណិតដោយបង្ខំ ដែលភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅតំបន់ព្រំដែនដាច់ស្រយាលដូចជា Myawaddy, Shwe Kokko និង Laukkai ដែលពីមុនជាតំបន់ហាមឃាត់។ ដំណើរការដោយក្រុមឧក្រិដ្ឋជនឆ្លងដែន ប្រតិបត្តិការទាំងនេះបង្កើតប្រាក់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំតាមរយៈការក្លែងបន្លំវិនិយោគ និងការបោកប្រាស់ស្នេហា៕

យោធាមីយ៉ាន់ម៉ាបានបង្កើនការវាយប្រហារយ៉ាងខ្លាំងទៅលើជនស៊ីវិលចាប់តាំងពីរដ្ឋបាលថ្មីចូលកាន់តំណែងនៅក្នុងប្រទេសដែលហែកហួរដោយសង្គ្រាម ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលក្នុងតំបន់បង្កើនការចូលរួមការទូតក៏ដោយ។ នេះបើយោងតាមអង្គភាពរ៉យទ័រចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដានេះ។

យោងតាមគម្រោងទិន្នន័យទីតាំង និងព្រឹត្តិការណ៍ជម្លោះប្រដាប់អាវុធ (ACLED) បានឱ្យដឹងថា ការវាយប្រហារនេះគឺជាលទ្ធផលនៃយុទ្ធសាស្ត្រដែលដាក់ពង្រាយដោយប្រមុខយោធាថ្មីរបស់មីយ៉ាន់ម៉ា ដែលបានឡើងកាន់តំណែងនៅចុងខែមីនា។

ACLED បានបញ្ជាក់ថា «ចាប់តាំងពីរបបយោធាកាន់អំណាចនៅមីយ៉ាន់ម៉ាបានកំណត់រចនាសម្ព័ន្ធបញ្ជាការយោធារបស់ខ្លួនឡើងវិញនៅក្នុងខែមីនា ជនស៊ីវិលត្រូវបានទទួលរងនូវការគាបសង្កត់កាន់តែអាក្រក់ទៅៗ និងយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកតាមអាកាសកាន់តែខ្លាំងឡើង»។

ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាត្រូវបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពចលាចលបន្ទាប់ពីយោធាបានផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលជាប់ឆ្នោតរបស់លោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១ ដែលបង្កឱ្យមានសង្គ្រាមស៊ីវិលដែលបានសម្លាប់មនុស្សប្រហែល ១០០,០០០នាក់ និងធ្វើឱ្យមនុស្សរាប់លាននាក់បាត់បង់ទីជម្រក។

ក្នុងអំឡុងឆមាសទីមួយនៃឆ្នាំ ២០២៦ ACLED បានកត់ត្រាការសម្លាប់រង្គាលជាងដប់ករណី ដែលបណ្តាលឱ្យជនស៊ីវិលស្លាប់ជាង ៤៥០ នាក់ ប្រហែល ៤០% នៃពួកគេនៅក្នុងតំបន់ស្ងួតកណ្តាលរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលគេស្គាល់ថាជាតំបន់ Anyar និងក្នុងខែឧសភានៅទីប្រជុំជន Myit Chay បានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៤០នាក់។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាបានបង្កឱ្យមានការទូតយ៉ាងខ្លាំង ដោយលោក មីន អ៊ុង ឡាំង បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសជិតខាងសំខាន់ៗគឺប្រទេសឥណ្ឌា ប្រទេសចិន ឡាវ និងនៅថ្ងៃទី ៦ ដល់ថ្ងៃទី ៧ ខែសីហានឹងទៅប្រទេសថៃ។

ក៏មានការចូលរួមឡើងវិញជាបណ្ដោះអាសន្នជាមួយប្លុកសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលមានសមាជិកចំនួន ១១ប្រទេស ដែលបានហាមឃាត់ឧត្តមសេនីយ៍កាន់អំណាចរបស់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាមិនឱ្យចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលរបស់ខ្លួនបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារ៕

អាជ្ញាធរម៉ាឡេស៊ីបានឃុំខ្លួនជនស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោនរ៉ូហ៊ីងយ៉ាមូស្លីមជាង ១០០ នាក់ ដែលបានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅខាងក្រៅទីភ្នាក់ងារជនភៀសខ្លួនអង្គការសហប្រជាជាតិនៅទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ ដោយលើកឡើងថាពួកគេកំពុងស្វែងរកការការពារបន្ទាប់ពីត្រូវបានបណ្តេញចេញពីប្រទេសរបស់ខ្លួន។ នេះបើយោងតាមអង្គភាពរ៉យទ័រចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែកក្កដានេះ។

ជនភៀសខ្លួន ដែលរួមមានស្ត្រី និងកុមារ បានសារភាពថា ពួកគេត្រូវបានបណ្តេញចេញពីប្រទេសរបស់ពួកគេដោយអ្នកស្រុកក្នុងតំបន់នៅភាគខាងជើងរដ្ឋ Penang ហើយបានធ្វើដំណើរទៅកាន់រដ្ឋធានីម៉ាឡេស៊ីតាមឡានក្រុងពេញមួយយប់ដើម្បីស្វែងរកជំនួយលើការតាំងទីលំនៅថ្មីពី UNHCR។

យោងតាមប៉ូលីស Penang បានឱ្យដឹងថា ជនជាតិរ៉ូហ៊ីងយ៉ា «បានផ្លាស់ទីលំនៅដោយស្ម័គ្រចិត្ត» ទៅកាន់ទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ ដោយមានជំនួយពីអាជ្ញាធររដ្ឋ និងសហព័ន្ធ រួមទាំងក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិផងដែរ។ ការភៀសខ្លួននេះត្រូវបានអនុវត្តដោយសារតែការប្រកួតប្រជែងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងទឹកដី បន្ទាប់ពីការកើនឡើងនៃចំនួនប្រជាជនរ៉ូហ៊ីងយ៉ានៅក្នុងតំបន់»។

ទន្ទឹមគ្នានេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក Anwar Ibrahim បានបញ្ជាក់ពីឃាត់ខ្លួននេះថា ការជួបជុំនៅខាងក្រៅអគារ UNHCR បានបង្កើនការព្រួយបារម្ភពីសាធារណជន ហើយបានព្រមានថា អ្នកណាដែលគ្មានលិខិតអនុញ្ញាតត្រឹមត្រូវនឹងត្រូវឃុំខ្លួនដោយអាជ្ញាធរអន្តោប្រវេសន៍។

ជាមួយគ្នានេះ លោកស្រី Bryony Lau អនុប្រធានផ្នែកអាស៊ីនៃអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស ក៏បានលើកឡើងជុំវិញបញ្ហានេះថា ជនភៀសខ្លួនរ៉ូហ៊ីងយ៉ានៅម៉ាឡេស៊ីរស់នៅក្រោមការគំរាមកំហែងជាប់លាប់នៃការចាប់ខ្លួន និងការវាយឆ្មក់តាមបណ្តាញសង្គមផ្សព្វផ្សាយនៃការភ័យខ្លាចដែលកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ។

លោកស្រីក៏បានជម្រុញឱ្យ រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ីគួរតែផ្តល់អាទិភាពដល់ការការពារជនភៀសខ្លួនដែលត្រូវបានបណ្តេញចេញពីផ្ទះរបស់ពួកគេ ជំនួសឱ្យការបំភ័យពួកគេបន្ថែមទៀតដោយការឃុំខ្លួនពួកគេ។

យោងតាមគេហទំព័ររបស់ទីភ្នាក់ងារនេះ ជនជាតិមូស្លីមរ៉ូហ៊ីងយ៉ាប្រហែល ១២៦.០០០ នាក់ត្រូវបានចុះឈ្មោះជាមួយទីភ្នាក់ងារជនភៀសខ្លួនអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី គិតត្រឹមចុងខែកុម្ភៈ ទោះបីជាក្រុមសិទ្ធិមនុស្សអះអាងថា មានមនុស្សជាច្រើនទៀតនៅតែគ្មានឯកសារក៏ដោយ។

ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីដែលមានប្រជាជនភាគច្រើនជាមូស្លីមត្រូវបានគេមើលឃើញជាយូរមកហើយថាជាជម្រកសុវត្ថិភាពសម្រាប់ជនជាតិរ៉ូហ៊ីងយ៉ាដែលរត់គេចពីការបៀតបៀននៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាដែលភាគច្រើនជាពុទ្ធសាសនិក៕