តើលោក Trump និងលោក Xi នឹងពិភាក្សាអ្វីខ្លះនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនសប្តាហ៍ក្រោយនេះ?

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) នឹងស្វាគមន៍មេដឹកនាំចិន លោក ស៊ី ជីនពីង (Xi Jinping) នៅសប្តាហ៍ក្រោយ សម្រាប់ការជួបគ្នាម្តងទៀតនៅឆ្នាំនេះ ខណៈដែលមេដឹកនាំទាំងពីរស្វែងរកស្ថិរភាពក្នុងទំនាក់ទំនងដែលកំពុងស្ថិតក្រោមសម្ពាធ ដោយសារបញ្ហាផ្សេងៗ ចាប់ពីពាណិជ្ជកម្ម រហូតដល់បញ្ហាកោះតៃវ៉ាន់ និងអ៊ីរ៉ង់ ព្រមទាំងក្តីបារម្ភជាសកលអំពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)។

យោងតាមអង្គភាពរ៉យទ័រផ្សាយចេញនៅថ្ងៃទី១៨ ខែកញ្ញានេះថា លោក ស៊ី នឹងមកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅសេតវិមានជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍មកនេះ ក្នុងនាមជាអ្នកដឹកនាំសេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងស្ថិតលើផ្លូវឆ្ពោះទៅរកការសម្រេចបាននូវអតិរេកពាណិជ្ជកម្មចំនួន ១ ពាន់ពាន់លានដុល្លារ (១ ទ្រីលានដុល្លារ) ជាឆ្នាំទីពីរជាប់ៗគ្នា។ ចំណែកលោក ត្រាំ ដែលកំពុងជាប់ផុងក្នុងបញ្ហាសង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់ និងមានកម្រិតនៃការគាំទ្រទាបពីប្រជាជននោះ កំពុងស្វែងរកជោគជ័យផ្នែកពាណិជ្ជកម្មដើម្បីយកមកបង្ហាញដល់ប្រជាជនអាមេរិក ដែលកំពុងមិនពេញចិត្តនឹងការឡើងថ្លៃទំនិញ។

ខាងក្រោមនេះគឺជាបញ្ហាសំខាន់ៗមួយចំនួនសម្រាប់កិច្ចប្រជុំកំពូលនៅថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ដែលធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក ត្រាំ ទៅកាន់ទីក្រុងប៉េកាំងកាលពីខែឧសភាកន្លងទៅ៖

បទឈប់បាញ់ផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ឬត្រឡប់ទៅរកសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មវិញ?

ទីផ្សារនឹងតាមដានសញ្ញានៃការបន្តបទឈប់បាញ់លើការដំឡើងពន្ធគយ ដែលត្រូវបានប្រកាសបន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំកំពូលរវាងលោក ត្រាំ និងលោក ស៊ី នៅកូរ៉េខាងត្បូងកាលពីខែតុលាឆ្នាំមុន ហើយនឹងផុតកំណត់នៅថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា។ កិច្ចព្រមព្រៀងនោះបានផ្អាកសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មមួយ ដែលក្នុងនោះមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេទាំងពីររបស់ពិភពលោកបានគំរាមកំហែងដល់ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល តាមរយៈការដាក់ពន្ធគយតបតគ្នាទៅវិញទៅមក ដែលមានអត្រាខ្ពស់ជាង ១០០%។

តំណាងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក លោក Jamieson Greer បាននិយាយនៅខែនេះថា ប្រទេសទាំងពីរនឹងធ្វើ «ការប្រកាសមួយចំនួនស្តីពីវិស័យកសិកម្ម និងរបាំងមិនមែនពន្ធគយ» ហើយពាណិជ្ជករនឹងតាមដានវឌ្ឍនភាពលើការកាត់បន្ថយពន្ធគយទៅវិញទៅមកដែលបានព្រមព្រៀងគ្នា សម្រាប់ទំនិញដែលមានតម្លៃ ៣០ ពាន់លានដុល្លារ ជាជំហានមួយដែលប្រទេសចិនអាចអនុវត្តបានយ៉ាងងាយស្រួលបំផុត តាមរយៈការកាត់បន្ថយពន្ធលើការនាំចូលផលិតផលកសិកម្មពីសហរដ្ឋអាមេរិក។

បញ្ហាយន្តហោះ ផលិតផលកសិកម្ម និងបច្ចេកវិទ្យា

លោក Trump គ្រោងនឹងប្រកាសពីជោគជ័យផ្នែកពាណិជ្ជកម្មមុនការបោះឆ្នោតសភាពាក់កណ្តាលអាណត្តិនៅខែវិច្ឆិកា រួមទាំងការសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងទិញយន្តហោះ Boeing និងផលិតផលកសិកម្មក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។

ប្រភពព័ត៌មានបានទម្លាយនៅខែនេះថា លោក Xi កំពុងរៀបចំគណៈប្រតិភូធុរកិច្ចដ៏ធំមួយដើម្បីអមដំណើរ ស្រដៀងនឹងដំណើរទស្សនកិច្ចកាលពីឆ្នាំ ២០១៥ នៅពេលដែលប្រទេសចិនបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងតម្លៃ ៣៨ ពាន់លានដុល្លារសម្រាប់ការទិញយន្តហោះ Boeing ចំនួន ៣០០ គ្រឿង។ បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំកំពូលកាលពីខែឧសភា ប្រទេសចិនបាននិយាយថាខ្លួននឹងទិញយន្តហោះ Boeing បន្ថែមចំនួន ២០០ គ្រឿងទៀត ហើយក្រុមហ៊ុននេះបានបញ្ជាក់ថា នេះគ្រាន់តែជា «ដំណាក់កាលដំបូង» នៃកិច្ចព្រមព្រៀងដែលអាចនឹងមានទំហំធំជាងនេះទៅទៀត។

ប្រទេសចិនបានចរចាយូរមកហើយជាមួយក្រុមហ៊ុន Boeing លើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយ រួមបញ្ចូលយន្តហោះម៉ូដែល 737 MAX ចំនួន ៥០០ គ្រឿង និងយន្តហោះប្រភេទតួធំទូលាយ (wide-body) ជាច្រើនគ្រឿងទៀត។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានជាប់គាំងអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ដោយសារលោក Trump បានគំរាមកាត់ផ្តាច់លទ្ធភាពរបស់ចិនក្នុងការទទួលបានគ្រឿងបន្លាស់ម៉ាស៊ីនយន្តហោះដ៏សំខាន់ៗ។

ទីក្រុងប៉េកាំងបាននិងកំពុងដាក់សម្ពាធលើសហរដ្ឋអាមេរិកឱ្យពន្យារពេលបន្ថែមទៀតនូវវិធានមួយដែលហាមឃាត់ក្រុមហ៊ុនចិនរាប់ពាន់ក្រុមហ៊ុនមិនឱ្យទទួលបានបច្ចេកវិទ្យាទំនើបរបស់អាមេរិក ខណៈដែលទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនចង់ឱ្យទីក្រុងប៉េកាំងសម្រួលដល់ការនាំចេញសារធាតុរ៉ែកម្រ (rare earths) និងរ៉ែសំខាន់ៗដែលប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ ចាប់ពីការផលិតរថយន្ត រហូតដល់ការផលិតយានអវកាស និងវិស័យការពារជាតិ។

បញ្ហាកោះតៃវ៉ាន់

សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅអាស៊ី កាន់តែមានការព្រួយបារម្ភថា ដើម្បីធានាបាននូវជោគជ័យផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចទាំងនោះ លោក ត្រាំ (Trump) អាចនឹងមានទំនោរក្នុងការកាត់បន្ថយការគាំទ្ររបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនចំពោះតៃវ៉ាន់ ដែលជាកោះគ្រប់គ្រងតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ ហើយត្រូវបានប្រទេសចិនអះអាងថាជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួន។

តៃវ៉ាន់ប្រឆាំងយ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះការអះអាងរបស់ចិនលើអធិបតេយ្យភាពលើកោះនេះ។ ទោះបីជាសហរដ្ឋអាមេរិកមិនមានទំនាក់ទំនងការទូតជាផ្លូវការជាមួយតៃវ៉ាន់ (ដូចប្រទេសភាគច្រើនដែរ) ក៏ដោយ ក៏អាមេរិកគឺជាអ្នកគាំទ្រ និងជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់អាវុធដ៏សំខាន់បំផុតរបស់តៃវ៉ាន់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ។

លោក ត្រាំ បានលើកឡើងថា លោក ស៊ី (Xi) បានដាក់សម្ពាធលើរូបលោកពាក់ព័ន្ធនឹងការលក់អាវុធរបស់អាមេរិកទៅឱ្យកោះតៃវ៉ាន់ក្នុងអំឡុងពេលនៃដំណើរទស្សនកិច្ចកាលពីខែឧសភា ដោយប្រធានាធិបតីអាមេរិករូបនេះបានលើកឡើងអំពីកញ្ចប់លក់អាវុធដែលកំពុងរង់ចាំការអនុម័ត (ដែលមានតម្លៃរហូតដល់ ១៤ ពាន់លានដុល្លារ) ថាជា «ឧបករណ៍សម្រាប់ចរចា»។

ក្រៅពីបញ្ហាអាវុធ ទីក្រុងប៉េកាំងក៏សង្ឃឹមថានឹងអាចបញ្ចុះបញ្ចូលលោក ត្រាំ ឱ្យប្រកាសជាសាធារណៈថា សហរដ្ឋអាមេរិកប្រឆាំងនឹងឯករាជ្យភាពរបស់តៃវ៉ាន់ ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែនិយាយថាខ្លួនមិនគាំទ្រឯករាជ្យភាពប៉ុណ្ណោះ ដែលនេះគឺជាជំហរផ្លូវការរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។

រាល់ការផ្លាស់ប្តូរជំហររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចំពោះកោះតៃវ៉ាន់ នឹងក្លាយជាបញ្ហាដ៏ចម្រូងចម្រាសខ្លាំង ដោយបង្កជាសំណួរអំពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនក្នុងការការពារកោះនេះ និងបង្កឱ្យមានការប្រឆាំងតវ៉ានៅក្នុងសភា។

សង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់

ប្រធានាធិបតីទាំងពីរត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងពិភាក្សាអំពីសង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ដែលលោក ត្រាំ (Trump) បានជួបការលំបាកក្នុងការបញ្ចប់ បន្ទាប់ពីបានចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមនេះរួមគ្នាជាមួយអ៊ីស្រាអែលកាលពីខែកុម្ភៈ។

ប្រទេសចិនរក្សាទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយទីក្រុងតេអេរ៉ង់ (Tehran) ហើយជាអ្នកទិញប្រេងឆៅនាំចេញរបស់អ៊ីរ៉ង់ដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោក។ ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនមើលឃើញថា លោក ស៊ី (Xi) គឺជាបុគ្គលតែម្នាក់គត់ដែលមានលទ្ធភាពដាក់សម្ពាធលើទីក្រុងតេអេរ៉ង់ ប៉ុន្តែលោកហាក់មិនសូវមានឆន្ទៈក្នុងការធ្វើដូច្នេះទេ។ កាលពីខែមុន ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters បានផ្សាយថា ទីក្រុងប៉េកាំងកំពុងលក់ទំនិញដែលមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារទៅឱ្យប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ តាមរយៈយន្តការគេចវេះពីការដាក់ទណ្ឌកម្ម។ ប៉ុន្តែក្រសួងការបរទេសចិនបាននិយាយថា ខ្លួនមិនបានដឹងអំពីយន្តការបែបនេះទេ។

ទោះបីជាមានការមិនពេញចិត្តពីសំណាក់សហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ ក៏រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ លោក Scott Bessent មិនបានដាក់ទណ្ឌកម្មលើធនាគារចិនឡើយ នៅពេលដែលលោកបានប្រកាសពីវិធានការ «វាយលុកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច» ប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់កាលពីខែមុន និងបានព្រមានបណ្តាប្រទេសនានាឱ្យកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មជាមួយទីក្រុងតេអេរ៉ង់។

លោក Bessent បានបញ្ជាក់ថា លោកនឹងជួបជាមួយឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីចិន លោក He Lifeng នៅចុងសប្តាហ៍នេះ ហើយថា លោក ត្រាំ និងលោក ស៊ី នឹងបន្តពិភាក្សាអំពីទំនាក់ទំនងហិរញ្ញវត្ថុរបស់ចិនជាមួយទីក្រុងតេអេរ៉ង់ ក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំកំពូល។

កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ លោក ត្រាំ បានច្រានចោលរបាយការណ៍មួយដែលថា ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់បានទទួលរូបភាពផ្កាយរណបនៃមូលដ្ឋានយោធាមួយនៅក្នុងប្រទេសហ្ស៊កដានីពីស្ថាប័ននានារបស់ចិន មុនពេលមានការវាយប្រហារដែលបានសម្លាប់ទាហានអាមេរិកចំនួន ៣ នាក់នៅទីនោះកាលពីខែកក្កដា។

បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)

អ្នកវិភាគមើលឃើញថា បញ្ញាសិប្បនិម្មិតគឺជាវិស័យមួយដែលមានសក្តានុពលសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ដោយសារតែវាមានឥទ្ធិពលលើសន្តិសុខជាតិ ការប្រកួតប្រជែងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងសមត្ថភាពយោធា ព្រមទាំងការព្រួយបារម្ភរួមគ្នារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិនអំពីការប្រើប្រាស់ខុសគោលដៅ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកជំនាញអះអាងថា ការប្រកួតប្រជែងយ៉ាងខ្លាំងក្លាក្នុងវិស័យនេះរវាងប្រទេសទាំងពីរ ទំនងជានឹងកំណត់វិសាលភាពនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនានា ឱ្យនៅត្រឹមតែជាកិច្ចព្រមព្រៀងបែបនិមិត្តរូបប៉ុណ្ណោះ។

កាលពីថ្ងៃពុធ ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Axios បានដកស្រង់សម្តីរបស់លោក Bessent ដែលបញ្ជាក់ថា សហរដ្ឋអាមេរិកបើកចំហចំពោះការពិភាក្សាអំពីហានិភ័យរួមជាមួយប្រទេសចិន នៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សាអំពី AI នៅចុងសប្តាហ៍នេះ។

សមាជិកសភាអាមេរិកបានជំរុញឱ្យមានការបង្កើតច្បាប់ថ្មីដើម្បីគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធ AI ខណៈដែលលោក Dario Amodei នាយកប្រតិបត្តិនៃក្រុមហ៊ុនបញ្ញាសិប្បនិម្មិតអាមេរិក Anthropic បានព្រមាននៅខែនេះថា ឥទ្ធិពលគ្របដណ្តប់របស់ចិនលើវិស័យ AI អាចបង្កហានិភ័យសន្តិសុខដល់សហរដ្ឋអាមេរិក។

ទន្ទឹមគ្នានេះ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋរបស់ចិនបានច្រានចោលការព្រមានរបស់លោក Amodei ដោយចាត់ទុកថាវាចេញមកពី «យុទ្ធសាស្ត្រសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់» ខណៈដែលលោក Trump បានបដិសេធការអំពាវនាវឱ្យបន្ថយល្បឿននៃការអភិវឌ្ឍ AI ដោយលើកឡើងថា «កម្លាំងអវិជ្ជមានខ្លាំង» កំពុងលើកឡើងនូវការព្រួយបារម្ភដែលបំផ្លើសហួសហេតុ។

ការហូរចូលនៃសារធាតុញៀន Fentanyl

ការទប់ស្កាត់ការហូរចូលនៃសារធាតុគីមីដែលជាវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ផលិតថ្នាំញៀន Fentanyl ពីប្រទេសចិន នៅតែជាបញ្ហាដែលរដ្ឋបាលរបស់លោក Trump មានការព្រួយបារម្ភ ដោយសារតែផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដែលថ្នាំញៀននេះបានបង្កឡើងដល់ប្រជាជនអាមេរិក។

ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនបានចោទប្រកាន់ម្តងហើយម្តងទៀតថា ទីក្រុងប៉េកាំងបរាជ័យក្នុងការទប់ស្កាត់ការហូរចូលនៃសារធាតុវត្ថុធាតុដើមទាំងនេះ ហើយលោក Trump បានដាក់ពន្ធគយលើប្រទេសចិនពាក់ព័ន្ធនឹង Fentanyl នៅដើមឆ្នាំ ២០២៥ ដែលក្រោយមកត្រូវបានតុលាការកំពូលសហរដ្ឋអាមេរិកលុបចោលវិញនៅក្នុងខែកុម្ភៈ។

បើតាមលោក Kash Patel នាយក FBI បាននិយាយកាលពីខែមុនថា លោកបានបង្កើតភាពជាដៃគូថ្មីមួយក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ជាមួយប្រទេសចិន ដោយសង្ឃឹមថានឹងអាចទប់ស្កាត់ការជួញដូរនេះបាន៕