កុំខ្លាច AI ពេក តែក៏កុំងប់ នឹង AI ពេក៖ សិល្បៈនៃការរក្សាព្រំដែនរវាង AI និងស្មារតីមនុស្ស

ដោយ បណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជា និងសមាជិកបម្រុងនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា

ក្នុងយុគសម័យឌីជីថលដែលកំពុងបោះជំហានយ៉ាងលឿនស្ទុះស្ទារ បញ្ញាសិប្បនិម្មិត(AI) បានក្លាយជាកម្លាំងចលករដ៏មានឥទ្ធិពល ដែលមិនត្រឹមតែកែប្រែទម្រង់នៃការងារប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជ្រាបចូលដល់ឫសគល់នៃជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃផងដែរ។ ទោះបីជាយ៉ាង​ណាក៏ ក៏ការលេចឡើងនូវបច្ចេកវិទ្យានេះ តែងតែបង្កឱ្យមានភាពចម្រូងចម្រាសពីរជ្រុង៖ ក្រុមមួយជ្រុលនិយមភ័យខ្លាចនិងមើលស្រាលលើតម្លៃមនុស្ស ហើយក្រុមមួយទៀតងប់ងល់ពឹងផ្អែកលើ AI ទាំងបិទភ្នែក។ ការវិភាគស៊ីជម្រៅផ្អែកលើទស្សនៈអ្នកជំនាញបច្ចេកវិទ្យានិងអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយជាសកល បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ភាពជោគជ័យ​មិនមែនស្ថិតនៅលើការប្រកួតប្រជែងគ្នារវាងមនុស្ស និង AI នោះឡើយ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើសិល្បៈនៃការកំណត់ព្រំដែនឱ្យបានត្រឹមត្រូវ៖ «អ្វីដែលគួរពឹង AI ឱ្យជួយបំពេញ និងអ្វីដែលត្រូវរក្សាទុកជាដាច់ខាតឱ្យមនុស្សជាអ្នកសម្រេច»។

១. ព្រំដែននៃការប្រើប្រាស់៖ រវាងអ្វីដែលគួរពឹង និងមិនគួរពឹង AI

​ការយល់ដឹងពីដែនកំណត់និងសមត្ថភាពពិតប្រាកដរបស់ AI គឺជាគន្លឹះការពារកុំឱ្យសង្គមធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់នៃការបាត់បង់អត្តសញ្ញាណមនុស្ស។

ក.ជីវិតបុគ្គលនិងគ្រួសារ

• អ្វីដែលគួរពឹង AI៖ ការរៀបចំផែនការពេលវេលា កាលវិភាគប្រចាំថ្ងៃ គម្រោងធ្វើដំណើរ ការស្វែងរកគំនិតម្ហូបអាហារតាមបែបសុខភាព ការ​ពន្យល់មេរៀនស្មុគស្មាញ ហ្វឹកហាត់ភាសា និងការគណនារៀបចំតារាងចំណូល-ចំណាយក្នុងគ្រួសារ។
• អ្វីដែលមិនគួរពឹង AI៖ ការសម្រេចចិត្តលើចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ការដោះស្រាយជម្លោះផ្លូវចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន ការចិញ្ចឹមបីបាច់អប់រំកូន (ព្រោះ AI គ្មានកែវភ្នែកក្តីស្រឡាញ់ និងការផ្ដល់គំរូសីលធម៌ពិតប្រាកដ) និងការសម្រេចចិត្តលើវាសនាជីវិតធំៗដោយខ្វះការពិចារណាផ្ទាល់ខ្លួន។

ខ.ស្ថាប័នរដ្ឋ និងសេវាសាធារណៈ

• អ្វីដែលគួរពឹង AI៖ ការធ្វើស្វ័យប្រវត្តិកម្មឆ្លើយតបសំណួរទូទៅ (Chatbots) ការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យធំៗ (Big Data) ការព្យាករការកកស្ទះចរាចរណ៍ ការ​គ្រប់គ្រងបណ្តាញអគ្គិសនី/ទឹកស្អាត ការទប់ស្កាត់បទល្មើសសាយប័រ និងការត្រួតពិនិត្យរូបភាពផ្កាយ​រណបដើម្បីទប់ស្កាត់គ្រោះធម្មជាតិ។
• អ្វីដែលមិនគួរពឹង AI៖ ការកាត់ក្តីលើប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ការកំណត់ទោសទណ្ឌ ការប្រកាសសង្គ្រាម ឬការសម្រេចចិត្តលើកងទ័ព និងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ក៏ដូចជាការតាក់តែងគោលនយោបាយជាតិទាំងស្រុង ដែលត្រូវការទស្សនវិស័យ និងតម្លាភាពសង្គមពីមនុស្ស។

គ.ស្ថាប័នឯកជន និងសហគ្រាស

• អ្វីដែលគួរពឹង AI៖ ការវិភាគទីផ្សារ ការព្យាករទិន្នន័យលក់ ការសរសេរសេចក្តីព្រាងអ៊ីមែល រៀបចំរបាយការណ៍សង្ខេប បកប្រែភាសា និងសេវាបម្រើអតិថិជន ២៤ម៉ោងលើ២៤ម៉ោង។
• អ្វីដែលមិនគួរពឹង AI៖ ការកំណត់យុទ្ធសាស្ត្រដឹកនាំ និងចក្ខុវិស័យវែងឆ្ងាយរបស់ក្រុមហ៊ុន ការចរចាពាណិជ្ជកម្មកម្រិតខ្ពស់ដែលត្រូវការសិល្បៈបង្កើតទំនាក់ទំនង និងការសម្រេចចិត្តបញ្ឈប់បុគ្គលិកដែលទាមទារសីលធម៌ និងការយល់ចិត្ត។

២. ការប្រៀបធៀបចំណុចខ្លាំង និងចំណុចខ្សោយរវាង AI និងមនុស្ស

​ការប្រៀបធៀបរវាងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត(AI) និងមនុស្ស គឺជាប្រធានបទដ៏សំខាន់មួយក្នុងសម័យកាលឌីជីថលនេះ។ ទាំង AI និងមនុស្សសុទ្ធតែមានសមត្ថភាព និងដែនកំណត់រៀងៗខ្លួន ដែលអាចបំពេញបន្ថែមឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការវិភាគយ៉ាងលម្អិត និងស៊ីជម្រៅលើចំណុចខ្លាំង និងចំណុចខ្សោយរបស់ភាគីទាំងពីរ៖

១.បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)

ចំណុចខ្លាំងរបស់ AI៖

• ល្បឿន និងប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគណនា៖ AI អាចដំណើរការទិន្នន័យយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ (Big Data) ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែប៉ុន្មានវិនាទីប៉ុណ្ណោះ ដែលលើសពីសមត្ថភាពខួរក្បាលមនុស្សឆ្ងាយណាស់។
• ភាពមិនចេះនឿយហត់៖ AI អាចធ្វើការ ២៤ម៉ោងលើ២៤ម៉ោង ដោយគ្មានការសម្រាក មិនមានអារម្មណ៍អផ្សុក និងគ្មានបញ្ហាស្មុគស្មាញផ្លូវចិត្ត។
• ភាពជាក់លាក់ និងការកាត់បន្ថយ កំហុសឆ្គង៖ ក្នុងការងារដដែលៗឬការគណនាស្មុគស្មាញ AI ផ្តល់លទ្ធផលដែលស្ទើរតែគ្មានកំហុស ប្រសិនបើទិន្នន័យដើមត្រឹមត្រូវ។
• ការចងចាំទិន្នន័យមហាសាល៖ AI អាចរកទុករាប់លានឯកសារ ព័ត៌មាន និងកូដផ្សេងៗ ហើយទាញយកមកប្រើប្រាស់វិញបានភ្លាមៗដោយគ្មានភ្លេចភ្លាំង។
• ការវិភាគបែបបរានុម័តិ (Objective Analysis)៖ AI មិនត្រូវបានដឹកនាំដោយកំហឹង ការច្រណែន ឬអារម្មណ៍ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ ពេលវិភាគទិន្នន័យសុទ្ធសាធ។

ចំណុចខ្សោយរបស់ AI៖

• ខ្វះខាតការគិតហ្មត់ចត់ (Critical Thinking) និងស្មារតី៖ AI គ្រាន់តែធ្វើតាមក្បួនដោះស្រាយ (Algorithms) និងទិន្នន័យចាស់ៗដែលគេបញ្ចូនឱ្យវាប៉ុណ្ណោះ វាមិនដឹងខ្លួន គ្មានវិញ្ញាណ និងគ្មានការយល់ដឹងពិតប្រាកដ(Consciousness)ទេ។
• អសមត្ថភាពខាងអារម្មណ៍ និងការយល់ចិត្ត៖ ទោះបីជា AI អាចនិយាយពាក្យលួងលោមបាន ប៉ុន្តែវាមិនអាចមាន«អារម្មណ៍» ឈឺចាប់ សប្បាយ ឬយល់ពីការឈឺចាប់របស់មនុស្សពិតប្រាកដនោះឡើយ។
• ភាពទន់ខ្សោយលើការច្នៃប្រឌិតពិត៖ ការច្នៃប្រឌិតរបស់ AI គឺកើតចេញពីការយកទិន្នន័យដែលមានស្រាប់មកលាយបញ្ចូលគ្នា មិនមែនកើតចេញពីបទពិសោធជីវិត ឬការឈឺចាប់របស់មនុស្សឡើយ។
• បញ្ហាលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖ ប្រសិនបើទិន្នន័យដែលគេយកមកបណ្តុះបណ្តាល AI មានភាពលំអៀង AI ក៏នឹងផ្តល់លទ្ធផលដែលមានភាពអយុត្តិធម៌ ឬរើសអើងផងដែរ។

២.មនុស្ស

ចំណុចខ្លាំងរបស់មនុស្ស៖

• បញ្ញាខាងវេទនារម្មណ៍៖ មនុស្សមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការយល់ចិត្ត ការលួងលោម ការកសាងទំនុកចិត្ត និងទំនាក់ទំនងដោយក្តីមេត្តា ដែលជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការដឹកនាំ និងការងារសង្គម។
• ការច្នៃប្រឌិត និងការបត់បែនខ្ពស់៖ មនុស្សអាចសម្របខ្លួនទៅនឹងស្ថានភាពថ្មីៗដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយប្រើប្រាស់វិចារណញ្ញាណ និងបទពិសោធជីវិត។
• ការគិតហ្មត់ចត់ និងការវាយតម្លៃខាងសីលធម៌៖ មនុស្សអាចថ្លឹងថ្លែងរវាងខុស និងត្រូវ ល្អ និងអាក្រក់ ដោយផ្អែកលើតម្លៃមនុស្សធម៌ វប្បធម៌ និងសីលធម៌។
• ការរៀនសូត្រពីបរិបទតិចតួច៖ មនុស្សអាចយល់ពីបញ្ហាស្មុគស្មាញបានយ៉ាងលឿន ទោះបីមានតម្រុយឬទិន្នន័យតិចតួចក៏ដោយ តាមរយៈការប្រើប្រាស់ស្មារតីទូទៅ ឬសុភវិនិច្ឆ័យ។

ចំណុចខ្សោយរបស់មនុស្ស៖

• ភាពនឿយហត់ និងកម្រិតថាមពលកំណត់៖ ថាមពលរាងកាយ និងខួរក្បាលរបស់មនុស្សមានកម្រិត ត្រូវការការសម្រាក ដំណេក និងអាហារ។
• ភាពងាយនឹងរងឥទ្ធិពលពីអារម្មណ៍៖ ការសម្រេចចិត្តរបស់មនុស្សច្រើនតែត្រូវបានរំខានដោយអារម្មណ៍ ភាពតានតឹង កំហឹង អតិបរមា ឬការលំអៀងផ្ទាល់ខ្លួន។
• ល្បឿន និងបរិមាណនៃការចងចាំមានកម្រិត៖ មនុស្សមិនអាចចងចាំទិន្នន័យរាប់លានក្នុងពេលតែមួយបានល្អឥតខ្ចោះនោះទេ ហើយងាយនឹងភ្លេចភ្លាំងតាមអាយុ ឬកាលៈទេសៈ។
• ចំណាយពេលយូរក្នុងការរៀនសូត្រ៖ ការបណ្តុះបណ្តាល ឬការប្រមូលបទពិសោធរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ត្រូវចំណាយពេលរាប់ឆ្នាំ ខុសពី AI ដែលអាចទាញយកទិន្នន័យរួចរាល់ក្នុងពេលតែប៉ុន្មានវិនាទី។

ការវាយតម្លៃជារួម៖ ការភ្ញាក់រលឹកពីការភាន់ច្រឡំ

ការពិនិត្យមើលលើទិដ្ឋភាពទាំងនេះ ធ្វើឱ្យយើងមើលឃើញការពិតយ៉ាងច្បាស់ថា ការមើលស្រាល ឬការប្រឆាំងនឹង AI គឺជាកំហុសឆ្គងមួយក្នុងនាមជាអ្នកអាជីព ព្រោះ AI គឺជាឧបករណ៍ពង្រីកសមត្ថភាពដ៏អស្ចារ្យ។ ប៉ុន្តែការបណ្តោយខ្លួនឱ្យ AI ត្រួតត្រាការសម្រេចចិត្តលើជោគវាសនាជីវិត គ្រួសារ ឬសង្គម ក៏ជាគ្រោះថ្នាក់អន្តរាយធំធេងផងដែរ។ មនុស្សមួយចំនួនដែលនៅរារែក ដោយសារការភ័យខ្លាច ឬការយល់ច្រឡំថា AI នឹងមកដកហូតការងារទាំងស្រុង គឺកំពុងខកខានឱកាសក្នុងការបំពាក់បំប៉នខ្លួនឯង។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកដែលបោះបង់ចោលការគិតរបស់ខ្លួនឯង ហើយពឹងផ្អែកលើ AI ទាំងស្រុង ក៏កំពុងបាត់បង់ «អត្តសញ្ញាណនិងសីលធម៌មនុស្ស»ដែរ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

​ជារួមមក AI និងមនុស្សមិនមែនជាគូប្រជែងដែលត្រូវកម្ចាត់គ្នាចោលនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជា«ភាពជាដៃគូ»ដ៏មានអានុភាព។ ចំណុចខ្លាំងរបស់ AI គឺជាការបំពេញបន្ថែមឱ្យចំណុចខ្សោយរបស់មនុស្ស ចំណែកឯស្មារតី ក្រមសីលធម៌ និងការយល់ចិត្តរបស់មនុស្ស គឺជាដែនកំណត់ដែល AI គ្មានថ្ងៃអាចចម្លងតាមបានឡើយ។ ដូច្នេះ ចូរប្រើប្រាស់ AI ដោយការប្រុងប្រយ័ត្ន កុំបណ្តោយឱ្យភាពភ័យខ្លាចធ្វើឱ្យយើងក្លាយជាមនុស្សយឺតយ៉ាវហួសសម័យ ហើយក៏កុំបណ្តោយឱ្យភាពល្ងង់ខ្លៅលើបច្ចេកវិទ្យា ធ្វើឱ្យយើងបាត់បង់តម្លៃជាម្ចាស់ការលើខ្លួនឯង។ ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងល្បឿនគណនារបស់ AI និងបញ្ញាស្មារតីដ៏ជ្រាលជ្រៅរបស់មនុស្ស គឺជាគន្លឹះដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិបំផុតក្នុងការបោះជំហានទៅមុខដោយជោគជ័យក្នុងយុគសម័យថ្មីនេះ៕